حسنعلى خان افشار
190
سفرنامه لرستان و خوزستان ( فارسى )
پيشينهء كهنى دارد . چنين كه نوشتهاند اين صنعت از سالها پيش تا روزگار محمد شاه از رواج افتاده بود و آن را از فرنگ مىآوردند اما در اين زمان مورد توجه قرار گرفت و در تبريز و كاشان و مشهد مراكزى براى بافت آن برپا شد . خارا دو نوع بوده است : ساده و مخطط كه عتابى نيز مىگفتهاند و عتابى كسى بود كه نخستين بار آن را بافت « 1 » . 49 . نك : يادداشت 46 در بالا . 50 . از پارچهاى به اين نام آن را مىدوختهاند . و ارارمك يا وارمك ، نوعى چرخ نساجى بوده است كه با آن چنين پارچهاى را مىبافتهاند ، زيرا در اكسير التواريخ مىخوانيم : . . . و الجه به طرح شامى و پاتسقهسازى با چرخ وارمك كه نوعى از اقمشه است و بافتن آقرى در ايران . . . « 2 » . 51 . در گذشته دهى از دهستان قيلاب پايين بخش الوار گرمسيرى شهرستان خرمآباد بود و به دو بخش حسينيهء بالا و پايين تقسيم مىشد . حسينيه اكنون ، از دهستانهاى بخش الوار گرمسيرى شهرستان انديمشك است و مركز آن نيز روستاى حسينيه مىباشد كه در سرشمارى سال 1365 ، 140 خانوار و 740 نفر جمعيت داشته است . آنچه در اينجا به آن اشاره شده است ، حسينيهء پايين است كه در آن قلعهاى بوده است . قلعهء ياد شده نيز از منزلگاههاى مسافران لرستان - خوزستان بوده و پس از سركوبى آشوبهاى روزگار شاه مرد ، به فرمان خانلر ميرزا و به دست حاجى محمد حسن خان دزفولى تجديد بنا مىشود « 3 » . 52 . كانونهاى آبگير آن از كوههاى اطراف چاونى در منگره تا كوههاى غرب شاهزاده احمد گسترده است . آب آنها در دو شعبه ، كنار حسينيهء بههم مىپيوندد . بلارود در خاك خوزستان ادامه مىيابد تا اينكه در جنوب غربى شهر دزفول به شعبات دز
--> ( 1 ) . نك : اعتضاد السلطنه ، عليقلى ميرزا ، اكسير التواريخ ، ص 409 . ( 2 ) . همان ، ص 408 . ( 3 ) . سازمان جغرافيايى كشور ، فرهنگ جغرافيايى ايران ، ج 6 ، ص 130 ؛ مركز آمار ايران ، نتايج تفصيلى سرشمارى 1365 ، فرهنگ آبادىهاى كشور ( انديمشك ) ، ص 12 ؛ روزنامه وقايع اتفاقيه ، نمرهء 50 ، ص 4 و نمرهء 55 ، ص 3 .